Wniosek wypełniłeś, decyzja wpłynęła, doradca przesuwa umowę przez stół. Większość ludzi podpisuje, nie czytając. Zrozumiałe — kilkanaście stron prawniczego języka brzmi onieśmielająco. Ale w tych stronach 7 punktów decyduje o tym, ile w ciągu pięciu lat zapłacisz.
Punkt 1: RRSO i całkowita kwota do zapłaty
Pierwsza strona umowy musi pokazywać RRSO oraz łączną kwotę spłaty. To wymóg Ustawy o kredycie konsumenckim. Sprawdź, czy RRSO odpowiada temu, co widziałeś w wniosku — czasem dorzucone ubezpieczenie podwyższa wynik o 2-3 punkty. Jeśli liczba wzrosła, zapytaj wprost dlaczego.
Punkt 2: harmonogram spłat
Tabela rat. Sprawdź, czy każda rata jest taka sama (raty stałe) czy maleje od pierwszej (raty malejące). Sprawdź dzień miesiąca, w którym przypada spłata — niektóre banki ustawiają datę przed Twoją wypłatą, co generuje notoryczne spóźnienia. Możesz prosić o zmianę dnia, większość banków akceptuje.
Punkt 3: oprocentowanie stałe czy zmienne
Stałe oznacza, że rata nie zmieni się przez cały okres (kredyt gotówkowy) lub przez ustalony okres (hipoteczny: 5, 7, 10 lat). Zmienne powiązane jest z WIBOR 3M albo WIRON i przelicza się przy każdej zmianie stopy NBP. W umowie musi być wprost napisane, który wariant masz. Jeśli „zmienne”, sprawdź, co dzieje się przy podwyżce — zwykle bank ma 14-30 dni na powiadomienie.
Punkt 4: opłaty dodatkowe i ubezpieczenia
Prowizja przygotowawcza, opłata za rozpatrzenie wniosku, ubezpieczenie na życie, ubezpieczenie utraty pracy. Każde z nich powinno być wymienione z kwotą i statusem (obowiązkowe albo dobrowolne). Dobrowolne ubezpieczenia możesz odrzucić — bank musi to zaakceptować, bo nie może uzależniać kredytu od ich zakupu. Krótko mówiąc, czytaj, na co się zgadzasz.
Punkt 5: opłaty za wcześniejszą spłatę
Ustawa o kredycie konsumenckim (art. 48-52) daje Ci prawo do wcześniejszej spłaty w każdym momencie. Bank musi zwrócić proporcjonalną część prowizji i odsetek. Niektóre umowy zawierają opłatę za wcześniejszą spłatę w pierwszych 36 miesiącach — maksimum 3% spłaconej kwoty. Sprawdź ten punkt, szczególnie jeśli planujesz refinansowanie.
Punkt 6: konsekwencje opóźnienia
Co się dzieje przy spóźnieniu? Odsetki za zwłokę — maksimum 30% w skali roku. Opłaty za monit (15-50 zł za każde wezwanie). Wpis do BIK po 30-60 dniach opóźnienia. Wypowiedzenie umowy po 90 dniach (bank może żądać natychmiastowej spłaty całej kwoty). Zrozum ten punkt zanim podpiszesz, nie po pierwszym poślizgu.
Punkt 7: zgody i klauzule dodatkowe
Końcówka umowy zawiera zgody: na przetwarzanie danych, na cesję wierzytelności, na otrzymywanie informacji marketingowych. Każda zgoda dobrowolna powinna mieć osobny checkbox. Zgody na przetwarzanie danych w celu wykonania umowy są obowiązkowe i nie można ich odmówić. Marketingowe są dobrowolne — nie podpisuj, jeśli nie chcesz spamu.
Co zrobić, jeśli coś nie pasuje
Nie podpisuj. Zabierz umowę do domu, przeczytaj spokojnie. Bank musi dać Ci ją na piśmie przed podpisaniem. Jeśli doradca naciska, żebyś podpisał od ręki, to czerwona flaga. Każdy poważny bank pozwala Ci wziąć umowę do przemyślenia. Po podpisaniu masz dodatkowe 14 dni na odstąpienie bez podawania przyczyny (Ustawa o kredycie konsumenckim art. 53).